Khi cơn đau đã kéo dài 6 giờ
Bé trai 14 tuổi được người nhà đưa vào Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng đau bìu dữ dội. Khai thác tiền sử, các bác sĩ không khỏi lo lắng khi cơn đau đã xuất hiện khoảng 6 giờ trước đó.
Theo TS.BS Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu, Bệnh viện Bạch Mai, xoắn tinh hoàn là một trong những cấp cứu đặc biệt của ngoại khoa tiết niệu. Không chỉ cần chẩn đoán chính xác, điều quan trọng là phải xử trí đủ nhanh.
“Khi đã nghi ngờ xoắn tinh hoàn, mọi khâu cần được tổ chức với mục tiêu đưa người bệnh đến phẫu thuật trong thời gian sớm nhất có thể”, TS.BS Nguyễn Minh Tuấn cho biết.
Ngay lập tức, quy trình “Báo động đỏ” nội viện được kích hoạt, đưa các kíp chuyên môn vào trạng thái khẩn cấp.
Vì sao từng phút đều có ý nghĩa?
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn tự xoay quanh trục, kéo theo thừng tinh – cấu trúc chứa các mạch máu nuôi tinh hoàn – bị xoắn. Khi mạch máu bị chèn ép, lượng máu đến tinh hoàn giảm hoặc bị cắt đứt, khiến mô tinh hoàn có nguy cơ tổn thương và hoại tử.
Theo Hướng dẫn Tiết niệu Nhi khoa của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), xoắn tinh hoàn là một cấp cứu tiết niệu ở trẻ em, cần được xử trí ngay và phẫu thuật thăm dò càng sớm càng tốt.
Khả năng bảo tồn tinh hoàn phụ thuộc chủ yếu vào thời gian từ khi xuất hiện triệu chứng đến khi tháo xoắn, cũng như mức độ xoắn của thừng tinh. Kết quả bảo tồn mô tinh hoàn càng thuận lợi khi phẫu thuật được thực hiện sớm, lý tưởng trong khoảng 4-6 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Tuy nhiên, 6 giờ không phải là ranh giới tuyệt đối giữa khả năng bảo tồn và mất tinh hoàn. Mức độ tổn thương còn phụ thuộc vào mức độ xoắn thừng tinh và thời gian thiếu máu ở từng người bệnh. Vì vậy, khi nghi ngờ xoắn tinh hoàn, người bệnh cần được đánh giá và xử trí ngoại khoa khẩn cấp, không nên trì hoãn phẫu thuật chỉ vì đã vượt qua một mốc thời gian nhất định.
Với bệnh nhi 14 tuổi này, khi đến viện, cơn đau đã kéo dài khoảng 6 giờ. Đây là thời điểm việc rút ngắn tối đa thời gian từ tiếp nhận đến tháo xoắn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với khả năng bảo tồn tinh hoàn.
19 phút phối hợp khẩn trương giữa nhiều chuyên khoa
Để tối ưu cơ hội bảo tồn cơ quan sinh sản cho bệnh nhi, quy trình “Báo động đỏ” nội viện được triển khai, giúp rút ngắn tối đa thời gian xử trí.
Ngay tại Khoa Cấp cứu, ThS.BS Phạm Văn Hưng – Trung tâm Nhi khoa nhanh chóng tiếp nhận và ổn định tâm lý cho bệnh nhi. Đồng thời, Viện Điện quang – Chẩn đoán và Can thiệp ưu tiên thực hiện siêu âm Doppler đánh giá dòng máu tưới; Viện Xét nghiệm Y học khẩn trương xử lý các xét nghiệm cần thiết.
Tại khu vực phẫu thuật, Trung tâm Gây mê hồi sức chuẩn bị kíp trực và phòng mổ cấp cứu.
Kíp phẫu thuật do TS.BSNT Cao Minh Phúc, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu, phụ trách, phối hợp cùng kíp gây mê do BS Nguyễn Thu Trang thực hiện.
Chỉ 19 phút kể từ thời điểm bệnh nhi được tiếp nhận tại bệnh viện, các phẫu thuật viên đã tiếp cận vị trí xoắn, tháo xoắn thừng tinh. Sau tháo xoắn, dòng máu hồng bắt đầu tưới trở lại mô tinh hoàn.
Sự phối hợp khẩn trương, đồng bộ giữa các chuyên khoa đã giúp bệnh nhi có cơ hội bảo tồn tinh hoàn, qua đó bảo vệ chức năng nội tiết và khả năng sinh sản trong tương lai.
Xoắn tinh hoàn ở tuổi dậy thì: Đừng vì ngại ngùng mà trì hoãn
Xoắn tinh hoàn thường gặp ở lứa tuổi quanh dậy thì, khoảng 10-18 tuổi. Đây cũng là giai đoạn trẻ có tâm lý e ngại, ngượng ngùng khi xuất hiện các bất thường ở vùng kín.
Theo các bác sĩ, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến trẻ đến viện muộn là sự trì hoãn từ phía người bệnh và gia đình.
Nhiều trẻ vì ngượng ngùng nên âm thầm chịu đựng. Khi cơn đau trở nên dữ dội, kèm theo nôn hoặc đau bụng, gia đình có thể nhầm với bệnh lý tiêu hóa, chấn thương thể thao hoặc viêm nhiễm thông thường, từ đó cho trẻ uống thuốc giảm đau và tiếp tục theo dõi tại nhà.
Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, siêu âm Doppler là phương tiện hỗ trợ quan trọng, nhưng đánh giá lâm sàng có vai trò quyết định trong việc nhận diện và xử trí xoắn tinh hoàn.
Ở giai đoạn sớm hoặc khi tinh hoàn chỉ bị xoắn một phần, siêu âm vẫn có thể ghi nhận một lượng dòng máu nhỏ, trong khi mô tinh hoàn đã bắt đầu thiếu máu. Vì vậy, khi có nghi ngờ trên lâm sàng, người bệnh cần được đánh giá và xử trí ngoại khoa khẩn cấp.
Phụ huynh và học sinh cần nhớ 4 điều
o Nhận diện dấu hiệu: Cơn đau bìu hoặc tinh hoàn xuất hiện đột ngột, dữ dội, thường ở một bên; có thể xảy ra khi đang ngủ hoặc khi vận động. Bìu có thể sưng, đỏ, tinh hoàn bị kéo lên cao hơn bình thường.
o Đưa trẻ đi khám ngay: Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp, như Nam học hoặc Phẫu thuật Tiết niệu, càng sớm càng tốt.
o Ba không: Không chườm nóng hoặc chườm đá; không tự mua thuốc giảm đau cho trẻ sử dụng để tiếp tục theo dõi tại nhà; và đặc biệt không chờ qua đêm.
o Không ngại nói với cha mẹ: Cha mẹ cần chủ động giáo dục trẻ rằng mọi bất thường hoặc cơn đau ở vùng kín đều là vấn đề sức khỏe nghiêm túc. Trẻ cần được khuyến khích thông báo ngay cho cha mẹ hoặc người lớn khi xuất hiện triệu chứng, không nên vì ngại ngùng mà âm thầm chịu đựng.
Trong cấp cứu xoắn tinh hoàn, thời gian có ý nghĩa quyết định đối với khả năng bảo tồn tinh hoàn. Khi trẻ xuất hiện cơn đau bìu đột ngột, dữ dội, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt có thể tạo ra khác biệt lớn đối với kết quả điều trị và chức năng sinh sản về sau.
