Nhận diện 6 nhóm rối loạn giấc ngủ và cách cải thiện hiệu quả

Theo PGS.TS Trần Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), Chủ tịch Hội Tâm thần học Việt Nam, rối loạn giấc ngủ có nhiều dạng khác nhau, không đơn thuần chỉ là tình trạng khó ngủ hoặc ngủ không đủ giấc.

Nhận diện 6 nhóm rối loạn giấc ngủ thường gặp

Theo phân loại quốc tế về rối loạn giấc ngủ, có thể nhận diện 6 nhóm phổ biến với những biểu hiện khác nhau:

Mất ngủ mạn tính: Khó đi vào giấc ngủ, thường mất hơn 30 phút mới ngủ được, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm và không thể ngủ lại. Tình trạng kéo dài ít nhất 3 tháng, ảnh hưởng đến công việc, tâm trạng và sinh hoạt hằng ngày.

Ngưng thở khi ngủ: Thường biểu hiện bằng ngáy to, ngáy không đều, có những khoảng ngừng thở khi ngủ. Người bệnh có thể tỉnh giấc đột ngột để thở, buồn ngủ ban ngày, đau đầu hoặc mệt mỏi khi thức dậy.

Rối loạn nhịp thức – ngủ sinh học: Đồng hồ sinh học bị xáo trộn khiến người bệnh khó ngủ vào giờ mong muốn, có thể chỉ ngủ được từ sáng sớm hoặc buồn ngủ quá sớm vào buổi tối.

Rối loạn vận động liên quan đến giấc ngủ: Điển hình là hội chứng chân không yên, với cảm giác bứt rứt, khó chịu ở chân, đặc biệt vào buổi tối, khiến người bệnh phải cử động liên tục mới dễ chịu. Một số trường hợp có hiện tượng cử động chân định kỳ khi ngủ.

Ngủ rũ và buồn ngủ quá mức ban ngày: Người bệnh xuất hiện những cơn buồn ngủ không kiểm soát, thậm chí đột ngột ngủ gục khi đang làm việc, trò chuyện hoặc tham gia giao thông.

Các hành vi bất thường khi ngủ: Bao gồm mộng du, nói mớ, hoảng sợ khi ngủ hoặc rối loạn hành vi giấc ngủ REM, khiến người bệnh la hét, vung tay chân theo diễn biến giấc mơ.

Các phương pháp thăm dò giấc ngủ hiện đại

PGS.TS Trần Văn Tuấn cho biết, khi có biểu hiện rối loạn giấc ngủ kéo dài, người dân cần được thăm khám chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân. Tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ ứng dụng những phương pháp thăm dò hiện đại như:

Đa ký giấc ngủ (Polysomnography – PSG): Người bệnh được theo dõi trong một đêm tại cơ sở y tế. Hệ thống thiết bị ghi nhận đồng thời hoạt động điện não, chuyển động mắt, hoạt động cơ, nhịp tim, luồng khí thở và nồng độ oxy trong máu. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc giấc ngủ, phát hiện ngưng thở khi ngủ và các bất thường khác.

Hoạt động đồ (Actigraphy): Người bệnh đeo thiết bị nhỏ gọn ở cổ tay trong khoảng 1-2 tuần. Thiết bị ghi nhận chu kỳ vận động, nghỉ ngơi, giúp bác sĩ đánh giá thói quen và nhịp thức – ngủ trong sinh hoạt hằng ngày.

Chủ động chăm sóc giấc ngủ đúng cách

Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, PGS.TS Trần Văn Tuấn khuyến cáo người dân thực hiện các nguyên tắc vệ sinh giấc ngủ:

Duy trì giờ ngủ cố định: Đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi ngày, kể cả ngày nghỉ, giúp ổn định đồng hồ sinh học.

Tạo không gian ngủ phù hợp: Phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng mát, đủ tối và có nhiệt độ dễ chịu.

Hạn chế thiết bị điện tử: Tránh sử dụng điện thoại, máy tính, tivi trước giờ ngủ khoảng 30-60 phút.

Điều chỉnh ăn uống, vận động: Hạn chế cà phê, trà đặc vào buổi chiều và tối; tránh uống rượu bia trước khi ngủ. Duy trì vận động thể lực ban ngày nhưng không tập luyện cường độ cao sát giờ đi ngủ.

Đối với mất ngủ mạn tính, liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT-I) được khuyến cáo là phương pháp điều trị hàng đầu, giúp người bệnh điều chỉnh suy nghĩ, hành vi liên quan đến giấc ngủ và giảm tâm lý lo lắng, sợ không ngủ được.

Đặc biệt, PGS.TS Trần Văn Tuấn cảnh báo người dân không tự ý mua thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc sử dụng đơn thuốc của người khác. Việc dùng thuốc không đúng chỉ định, kéo dài có thể dẫn đến lệ thuộc thuốc, suy giảm trí nhớ và tăng nguy cơ té ngã, nhất là ở người cao tuổi.

Khi tình trạng mất ngủ hoặc các bất thường về giấc ngủ kéo dài, tái diễn, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt, người dân nên đến khám tại cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Giấc ngủ chất lượng không chỉ giúp cơ thể phục hồi năng lượng mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần và trí não. Nhận diện đúng rối loạn, điều trị đúng phương pháp và duy trì thói quen sinh hoạt khoa học là chìa khóa để bảo vệ giấc ngủ lâu dài.


086 9587728
[contact-form-7 id="6" title="Đặt hàng"] Đóng
[contact-form-7 id="508" title="Liên hệ"] Đóng