Một nam người bệnh 27 tuổi nhập viện trong tình trạng liệt cánh tay phải, không thể duỗi cổ tay và các ngón tay sau khi ngủ trong tư thế ngồi, đầu tỳ lên tay. Theo lời kể, anh chỉ chợp mắt khoảng 1 giờ trong giờ nghỉ trưa, nhưng khi tỉnh dậy thì cánh tay phải gần như không thể cử động, các ngón tay co quắp.
Trước đó, người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương hay vận động quá sức. Tình trạng liệt đột ngột khiến sinh hoạt và công việc của anh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong các phương pháp được khuyến nghị, người bệnh chọn y học cổ truyền để điều trị xử trí tình trạng của mình. Chỉ sau gần 3 tuần, tay phải của anh đã cải thiện rõ rệt, lấy lại được vận động duỗi các ngón tay và có thể thực hiện các vận động thô, chủ động hơn trong sinh hoạt, công việc hằng ngày.
Các bác sĩ Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh quay – một trong những dây thần kinh chính của đám rối thần kinh cánh tay. Dây thần kinh này có chức năng chi phối vận động duỗi cổ tay, duỗi các ngón tay và gập cẳng tay. Khi bị tổn thương, người bệnh sẽ mất khả năng duỗi cổ tay và các ngón – hay còn gọi là hội chứng “bàn tay rủ” (wrist drop).
Triệu chứng nhận biết bệnh thường gặp gồm: duỗi cổ tay yếu hoặc mất hoàn toàn – bàn tay rũ xuống như đang cầm một tờ báo; không duỗi được các ngón tay (đặc biệt ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa); tê bì mặt sau cẳng tay và mu bàn tay. Dấu hiệu đặc trưng là người bệnh không thể hướng mu bàn tay lên trên khi dang tay.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, nguyên nhân chủ yếu do dây thần kinh bị chèn ép kéo dài. Một số nguyên nhân phổ biến gồm: ngủ gục trên cánh tay (liệt đêm thứ bảy), sử dụng nạng chống nách không đúng cách; khối u, phình mạch chèn ép dây thần kinh; chấn thương gãy xương cánh tay (đặc biệt gãy 1/3 giữa), sai khớp, vết thương phần mềm; viêm nhiễm hoặc bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, viêm đa dây thần kinh, hoặc biến chứng sau tiêm bắp không đúng vị trí.
Theo y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm vi “chứng tý” hoặc “bại” (liệt), do kinh lạc bị bế tắc, khí huyết vận hành không thông suốt trên đường kinh Tam Tiêu, Đại trường – nơi dây thần kinh quay đi qua vùng cánh tay. Ngoài ra, các yếu tố như phong, hàn, thấp xâm nhập gây tổn thương kinh cân, hoặc chính khí suy yếu (tỳ vị hư, khí huyết bất túc) cũng làm giảm nuôi dưỡng cân mạch.
Liệu trình điều trị được thực hiện kết hợp giữa y học cổ truyền và hiện đại, bao gồm: cố định, giảm phù nề bằng thuốc chống viêm và vitamin nhóm B (B1, B6, B12); xoa bóp nhẹ nhàng dọc theo cẳng tay; châm cứu với các huyệt Khúc Trì, Thủ Tam Lý, Hợp Cốc, Dương Khê, Ngoại Quan nhằm thông kinh lạc, bổ khí huyết; điện châm xung tần số thấp để kích thích phục hồi dẫn truyền thần kinh – cơ.
Các bác sĩ Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai khuyến nghị: người bệnh cần được phát hiện và điều trị càng sớm càng tốt, đặc biệt trong 3-6 tháng đầu – giai đoạn “vàng” để phục hồi. Đồng thời, cần kiên trì tập phục hồi chức năng mỗi ngày, tránh các tư thế gây chèn ép thần kinh như gác tay khi ngủ, đeo balo quá chặt vùng nách. Việc phối hợp điều trị giữa chuyên khoa Nội thần kinh, Phục hồi chức năng và Y học cổ truyền sẽ giúp đạt hiệu quả tối ưu.
Việc chủ quan với những thói quen tưởng chừng vô hại có thể dẫn đến tổn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, người bệnh hoàn toàn có cơ hội phục hồi chức năng và trở lại cuộc sống bình thường.
