IBD gia tăng tại Việt Nam: Thách thức trong chẩn đoán và điều trị
IBD là nhóm bệnh viêm mạn tính đường tiêu hóa gồm hai bệnh lý chính là bệnh Crohn và viêm loét đại trực tràng chảy máu. Những năm gần đây, số ca mắc tại Việt Nam có xu hướng gia tăng rõ rệt, đặc biệt ở người trẻ và trẻ em, đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống y tế trong chẩn đoán, điều trị và quản lý lâu dài.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS.BS Đào Xuân Cơ – Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Ngày IBD Thế giới là dịp để cộng đồng y tế nâng cao nhận thức về căn bệnh mạn tính đang ảnh hưởng tới hàng triệu người trên thế giới. Theo ông, thực tế lâm sàng tại Việt Nam cho thấy tỷ lệ mắc IBD đang gia tăng đáng kể, gây áp lực lớn cho hệ thống y tế trong việc nhận diện bệnh, lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và quản lý lâu dài cho người bệnh.
Với vai trò là bệnh viện đa khoa tuyến cuối đặc biệt của cả nước, Bệnh viện Bạch Mai luôn xác định trách nhiệm tiên phong trong phát triển chuyên môn sâu, chuẩn hóa phác đồ điều trị và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia uy tín như GS.TS.BS Darrell S. Pardi – Chủ tịch Phân môn Tiêu hóa và Gan mật, Mayo Clinic (Hoa Kỳ) và GS.TS Andre Franke – Giám đốc Viện Sinh học Phân tử Lâm sàng, Đại học Christian-Albrechts tại Kiel (CHLB Đức).
Theo PGS.TS Nguyễn Công Long, Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, IBD là bệnh lý mạn tính cần được điều trị và theo dõi lâu dài để kiểm soát tiến triển và hạn chế biến chứng. Bệnh Crohn có thể gây tổn thương ở bất kỳ vị trí nào trên đường tiêu hóa, từ miệng đến hậu môn. Tổn thương viêm kéo dài có thể dẫn tới dò tiêu hóa, nhiễm trùng, suy kiệt và khiến người bệnh phải phẫu thuật nhiều lần.
Hiện nay, Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý gần 1.000 bệnh nhân IBD và xây dựng nhóm điều trị chuyên sâu đa chuyên khoa gồm tiêu hóa, ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh, mô bệnh học và dinh dưỡng nhằm phối hợp điều trị toàn diện cho người bệnh. Theo PGS Long, điều trị sớm không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn mà còn giảm gánh nặng chi phí bởi nhiều thuốc điều trị IBD hiện nay có giá thành rất cao.
Cá thể hóa điều trị: Xu hướng mới trong quản lý IBD
Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm tại hội thảo là xu hướng điều trị IBD hiện đại theo chiến lược “treat-to-target” – điều trị hướng mục tiêu. Theo GS.TS.BS Darrell S. Pardi, mục tiêu điều trị hiện nay không chỉ dừng ở kiểm soát triệu chứng mà còn hướng tới lành niêm mạc ruột, cải thiện chất lượng sống và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.
Chuyên gia từ Mayo Clinic cho biết, tương lai điều trị IBD đang chuyển dần sang y học chính xác (precision medicine), cá thể hóa điều trị dựa trên đặc điểm sinh học và đáp ứng của từng người bệnh. Các liệu pháp sinh học mới, theo dõi nồng độ thuốc và chiến lược chăm sóc dự phòng toàn diện ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quản lý bệnh.
Ở góc độ thực hành lâm sàng tại Việt Nam, ThS.BS Đặng Minh Luân – Trưởng Đơn vị IBD, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho rằng việc lựa chọn điều trị hiện nay không còn đơn thuần là “thuốc nào tốt hơn” mà là “thuốc nào phù hợp hơn” với từng người bệnh. Những trường hợp viêm nặng hoặc có biến chứng quanh hậu môn thường cần ưu tiên nhóm thuốc anti-TNF để kiểm soát nhanh tình trạng viêm, trong khi nhóm thuốc IL-12/23 phù hợp hơn với người cao tuổi hoặc có nguy cơ nhiễm trùng cao.
Dinh dưỡng và đồng hành cùng người bệnh
Một nội dung được các chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh là vai trò của dinh dưỡng trong điều trị IBD. Báo cáo của BS Lỗ Thị Yến – Trung tâm Tiêu hóa Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy suy dinh dưỡng và thiếu vi chất là tình trạng phổ biến ở người bệnh IBD nhưng dễ bị bỏ sót.
Theo BS Yến, tỷ lệ thiếu vitamin D ở người bệnh IBD lên tới 68,1%, thiếu sắt khoảng 40%, trong khi suy dinh dưỡng có thể gặp ở 20-85% người bệnh. Các chế độ dinh dưỡng hiện đại như EEN, CDED kết hợp dinh dưỡng qua đường ruột đang cho thấy hiệu quả tích cực trong hỗ trợ điều trị bệnh Crohn. “Dinh dưỡng là một trụ cột trong điều trị IBD. Không có một chế độ ăn tốt nhất cho tất cả mọi người mà cần cá thể hóa theo giai đoạn bệnh và biến chứng của từng bệnh nhân”, BS Yến nhấn mạnh.
Không chỉ là diễn đàn học thuật, hội thảo còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh viêm ruột mạn – căn bệnh đang ngày càng gia tăng tại Việt Nam. Các chuyên gia khuyến cáo, khi có các triệu chứng kéo dài như đau bụng, tiêu chảy, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người dân cần đi khám chuyên khoa sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nặng nề ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.
Dịp này, chương trình “Sống khỏe cùng bệnh viêm ruột mạn” dành cho người bệnh và gia đình cũng được tổ chức, tạo cơ hội để người bệnh lắng nghe tư vấn từ chuyên gia, chia sẻ hành trình sống chung với IBD và nhận giải đáp trực tiếp về các vấn đề trong điều trị. Thông điệp được các bác sĩ gửi gắm là người bệnh không đơn độc, đội ngũ y bác sĩ luôn đồng hành trong hành trình điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh IBD.
