Trong những năm gần đây, các thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 (GLP-1RA) như liraglutide hay semaglutide đã tạo bước tiến lớn trong điều trị béo phì. Nhờ khả năng giúp giảm cân hiệu quả, các thuốc này có thể giúp phụ nữ bước vào thai kỳ với chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp hơn, qua đó tiềm năng giảm nguy cơ biến chứng sản khoa.
Tuy nhiên, một câu hỏi quan trọng được đặt ra là: việc sử dụng GLP-1RA trước khi mang thai có ảnh hưởng như thế nào đến diễn biến thai kỳ?
Hai câu hỏi lớn trong chăm sóc sản khoa
Đối với phụ nữ béo phì trong độ tuổi sinh sản, các bác sĩ đặc biệt quan tâm đến hai vấn đề:
Phụ nữ từng sử dụng GLP-1RA trước hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ có nguy cơ gặp các biến cố bất lợi (như tăng cân quá mức khi mang thai) cao hơn so với người không sử dụng thuốc hay không?
Những rủi ro này cao hơn, thấp hơn hay tương đương so với trường hợp không điều trị bằng GLP-1RA để kiểm soát cân nặng?
Một nghiên cứu mới do Maya và cộng sự, công bố trên tạp chí JAMA, đã cung cấp thêm dữ liệu để trả lời những câu hỏi này.
Nghiên cứu trên hơn 1.700 phụ nữ mang thai
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bệnh án điện tử của một hệ thống y tế học thuật tại Mỹ giai đoạn 2016-2025. Các nhà khoa học so sánh phụ nữ từng sử dụng GLP-1RA trước khi mang thai hoặc trong giai đoạn đầu thai kỳ với nhóm phụ nữ có BMI tương tự nhưng không sử dụng thuốc.
Kết quả cho thấy:
Phụ nữ từng sử dụng GLP-1RA tăng cân trong thai kỳ nhiều hơn (trung bình 13,7kg) so với nhóm không dùng thuốc (10,5kg).
65% phụ nữ trong nhóm dùng GLP-1RA tăng cân vượt khuyến cáo của Viện Y học Mỹ (IOM) năm 2009, so với 49% ở nhóm đối chứng.
Nhóm từng dùng GLP-1RA có nguy cơ:
Sinh non cao hơn (RR 1,34)
Đái tháo đường thai kỳ cao hơn (RR 1,30)
Tăng huyết áp thai kỳ cao hơn (RR 1,29)
Tuy nhiên, nghiên cứu không ghi nhận sự gia tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh ở trẻ sơ sinh.
Vì sao có thể xảy ra tăng cân trở lại?
Một yếu tố đáng chú ý là hiện nay khuyến cáo ngừng semaglutide ít nhất 2 tháng trước khi mang thai, do thuốc có thời gian bán thải dài và dữ liệu an toàn trong thai kỳ còn hạn chế.
Các thử nghiệm trước đó cho thấy sau khi ngừng semaglutide, người dùng có thể tăng trở lại tới 2/3 số cân đã giảm trong vòng một năm. Do đó, nếu phụ nữ mang thai trong giai đoạn tăng cân trở lại sau khi ngừng thuốc, nguy cơ tăng cân quá mức trong thai kỳ có thể cao hơn.
Nghiên cứu cũng cho thấy: Trẻ sinh ra từ các bà mẹ từng dùng GLP-1RA có phân vị cân nặng sau sinh cao hơn nhẹ. Tuy nhiên, tỷ lệ trẻ lớn so với tuổi thai không khác biệt đáng kể giữa hai nhóm.
Cần thêm nghiên cứu trước khi đưa ra khuyến cáo
Các chuyên gia cho rằng kết quả nghiên cứu giúp các bác sĩ sản khoa xác định những phụ nữ cần được theo dõi sát hơn trong thai kỳ, đặc biệt về kiểm soát cân nặng và các yếu tố chuyển hóa.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu hiện nay mới chỉ so sánh phụ nữ có BMI tương tự tại thời điểm thụ thai mà chưa phân tích BMI trước khi bắt đầu điều trị GLP-1RA. Vì vậy, vẫn cần thêm bằng chứng để xác định liệu việc điều trị giảm cân bằng GLP-1RA trước khi mang thai mang lại lợi ích hay rủi ro tổng thể cho phụ nữ béo phì trong độ tuổi sinh sản.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng các thuốc giảm cân mới ngày càng tăng, các chuyên gia nhấn mạnh việc tiếp tục nghiên cứu để xây dựng hướng dẫn lâm sàng rõ ràng cho phụ nữ có kế hoạch mang thai.
Thuốc GLP-1RA đang sử dụng tại Bệnh viện Bạch Mai
Hiện nay trong danh mục thuốc của Bệnh viện Bạch Mai có:
|
Hoạt chất |
Đường dùng |
Tên thuốc |
|
Liraglutide |
Tiêm dưới da |
Victoza |
Nguồn: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2841786
