Nhận diện mày đay mạn tính và lý do bệnh hay tái phát
Mày đay là tình trạng xuất hiện các sẩn ngứa, quầng đỏ trên da với kích thước khác nhau. Khi các triệu chứng này xuất hiện gần như hằng ngày hoặc kéo dài trên 6 tuần, bệnh được xếp vào nhóm mày đay mạn tính.
TS.BS Nguyễn Hữu Trường thăm khám cho bệnh nhân điều trị tại Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng
Nhiều người cho rằng thời tiết mùa thu hoặc giai đoạn chuyển mùa là nguyên nhân trực tiếp khiến mày đay mạn tính bùng phát. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa, sự thay đổi nhiệt độ chỉ có thể là yếu tố kích phát ở một số thể mày đay cảm ứng, như mày đay do lạnh, mày đay do nhiệt. Trong khi đó, mày đay tự phát mạn tính không nhất thiết có tính chất theo mùa rõ rệt.
Phân tích về cơ chế bùng phát bệnh, TS.BS. Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết khi gặp các yếu tố kích thích nội sinh hoặc ngoại sinh, dưỡng bào (tế bào mast) trong cơ thể được hoạt hóa và phóng thích histamin cùng các chất trung gian hóa học.
Histamin làm giãn mạch, tăng tính thấm mao mạch và kích thích các đầu tận cùng của dây thần kinh, từ đó gây cảm giác ngứa dữ dội cùng những sẩn đỏ đặc trưng trên da.
Tránh xét nghiệm tràn lan và những hiểu lầm phổ biến
Khi đối mặt với những cơn ngứa dai dẳng, người bệnh thường hoang mang, tìm kiếm các giải pháp được quảng cáo là “chữa tận gốc” hoặc tự ý thực hiện hàng loạt xét nghiệm không cần thiết.
Các bác sĩ chuyên khoa Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng khuyến cáo người bệnh cần tránh một số hiểu lầm phổ biến.
Không nên tin vào những lời hứa “chữa tận gốc”. Mục tiêu điều trị mày đay mạn tính hiện nay là kiểm soát hoàn toàn triệu chứng và ổn định bệnh, giúp người bệnh trở lại sinh hoạt bình thường thay vì hứa hẹn chữa khỏi vĩnh viễn và không tái phát.
Không phải cứ mày đay là do bệnh gan, mật hoặc ký sinh trùng. Trong phần lớn trường hợp mày đay tự phát mạn tính, không tìm thấy nguyên nhân từ bệnh gan mật hoặc nhiễm ký sinh trùng. Vì vậy, việc thực hiện các xét nghiệm tầm soát cần dựa trên bệnh sử cụ thể và chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý xét nghiệm tràn lan, gây tốn kém không cần thiết.
Không tự ý kiêng khem quá mức. Việc loại bỏ hàng loạt thực phẩm khỏi chế độ ăn khi chưa có bằng chứng dị ứng rõ ràng có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, suy nhược cơ thể và làm gia tăng căng thẳng tâm lý.
Điều trị theo từng bậc
Điều trị mày đay mạn tính đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh với bác sĩ theo phác đồ từng bậc, dựa trên các hướng dẫn y khoa trong nước và quốc tế.
Bước 1: Kháng histamin thế hệ 2 với liều chuẩn
Đây là nền tảng điều trị ban đầu. Thuốc giúp phong tỏa các thụ thể H1, qua đó giảm các triệu chứng ngứa và nổi sẩn, đồng thời ít gây buồn ngủ hơn so với một số thuốc kháng histamin thế hệ cũ.
Bước 2: Tăng liều kháng histamin khi cần thiết
Với những trường hợp bệnh chưa được kiểm soát tốt ở liều tiêu chuẩn, bác sĩ có thể cân nhắc tăng liều thuốc kháng histamin thế hệ 2, tối đa tới 4 lần liều chuẩn, tùy từng người bệnh và cần được theo dõi chặt chẽ về đáp ứng lâm sàng.
Người bệnh không nên tự ý tăng liều thuốc mà cần thực hiện theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Bước 3: Thuốc sinh học cho nhóm bệnh khó kiểm soát
Khi bệnh vẫn dai dẳng dù đã sử dụng thuốc kháng histamin ở liều tối ưu, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc chỉ định thuốc sinh học, trong đó có omalizumab.
Cơ chế tác dụng: Omalizumab gắn với các kháng thể IgE tự do trong máu, từ đó làm giảm sự hoạt hóa của con đường tín hiệu IgE/FcεRI trên bề mặt dưỡng bào.
Hiệu quả lâm sàng: Liệu pháp này giúp ức chế con đường hoạt hóa liên quan đến IgE và giảm triệu chứng ở nhiều người bệnh không đáp ứng đầy đủ với thuốc kháng histamin. Các bằng chứng nghiên cứu hiện nay cho thấy thuốc sinh học có thể cải thiện đáng kể mức độ mày đay, giảm ngứa và nâng cao chất lượng cuộc sống ở nhóm người bệnh khó kiểm soát.
Khi nào người bệnh cần đến khám chuyên khoa?
Mày đay mạn tính là bệnh lý phức tạp nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu được chẩn đoán, điều trị và theo dõi đúng hướng.
Người bệnh nên chủ động đến khám tại các cơ sở chuyên khoa Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng khi:
Triệu chứng nổi mẩn, ngứa xuất hiện liên tục hoặc ngắt quãng kéo dài trên 6 tuần.
Cơn ngứa gây mất ngủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và sinh hoạt hằng ngày.
Xuất hiện các dấu hiệu phù mạch như sưng môi, sưng mắt, ngứa rát họng, khó thở hoặc đau bụng dữ dội.
Đặc biệt, khi có khó thở hoặc các dấu hiệu phản ứng dị ứng nghiêm trọng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.
|
Hướng dẫn thăm khám tại Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai Cơ sở Hà Nội Khám BHYT: Phòng khám 312, tầng 3, Khoa Khám bệnh (Nhà K2), từ thứ Hai đến thứ Sáu. Khám theo yêu cầu: Tầng 1, Nhà D6, từ thứ Hai đến thứ Sáu; Phòng 614, 615, tầng 6, Nhà K1, từ thứ Hai đến Chủ nhật. Hotline: 0948 642 115. Cơ sở Ninh Bình Khám BHYT: Phòng 1A-216, từ thứ Hai đến thứ Sáu. Khám theo yêu cầu: Phòng 2A-217, từ thứ Hai đến Chủ nhật. Khám chuyên gia: Phòng 3A-502, từ thứ Hai đến thứ Sáu. Đặt lịch khám theo yêu cầu: Tổng đài Bệnh viện Bạch Mai 1900 888 866 (7h30-21h) hoặc ứng dụng Bạch Mai Care – Hồ sơ sức khỏe. |
