1. Rối loạn khớp thái dương hàm là gì?
Khớp thái dương hàm là “bản lề” nối xương hàm dưới với hộp sọ, giúp chúng ta há miệng, nhai, nói và nuốt. Rối loạn thái dương hàm (TMD) là nhóm tình trạng gây đau hoặc rối loạn chức năng ở khớp hàm và các cơ kiểm soát vận động hàm. Bệnh thường không đe dọa tính mạng, nhưng có thể làm giảm đáng kể chất lượng sống nếu kéo dài.
2. Dấu hiệu người dân không nên bỏ qua
· Có tiếng “lách cách”, “lục cục” hoặc tiếng lạo xạo khi há miệng, nhai, ngáp.
· Đau mỏi vùng hàm, trước tai hoặc thái dương; đau có thể lan xuống cổ, vai, gáy hoặc gây đau nửa đầu.
· Khó há miệng, há miệng bị lệch, cảm giác cứng khớp, kẹt hàm hoặc “khóa hàm”.
· Ù tai, chóng mặt, sưng đau một bên mặt, nhai nhanh mỏi hoặc nhai lệch một bên.
|
Đi khám sớm nếu đau kéo dài trên 1-2 tuần, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, có chấn thương vùng mặt hoặc triệu chứng ảnh hưởng ăn uống, giấc ngủ. |
3. Những “thủ phạm” thường gặp
|
Nhóm nguyên nhân |
Điểm cần hỏi/nhắc người bệnh |
|
Thói quen hằng ngày |
Nhai kẹo cao su liên tục, ăn đồ quá cứng/dai, chống cằm, cắn móng tay, há miệng quá lớn khi ngáp. |
|
Căng thẳng và giấc ngủ |
Stress làm tăng siết chặt hàm hoặc nghiến răng vô thức, đặc biệt về đêm. |
|
Răng – khớp cắn |
Sai khớp cắn, mất răng, răng mọc lệch, phục hình chưa phù hợp hoặc can thiệp răng miệng làm thay đổi điểm chạm. |
|
Chấn thương/bệnh lý |
Va đập vùng mặt, viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc các bệnh lý đau mạn tính đi kèm. |
4. Điều trị: ưu tiên bảo tồn, cá thể hóa theo nguyên nhân
Tại nhà khi mức độ nhẹ: Ăn mềm, cắt nhỏ thức ăn; tránh nhai kẹo cao su và đồ dai/cứng; chườm ấm hoặc lạnh; massage nhẹ; tập thư giãn hàm; hạn chế há miệng quá lớn.
Thuốc và kiểm soát đau: Thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ cần dùng theo chỉ định; tránh tự dùng kéo dài.
Máng nhai/chỉnh nha/phục hồi khớp cắn: Máng nhai giúp giảm tải khớp và bảo vệ răng khi nghiến; chỉnh nha hoặc phục hồi răng được cân nhắc khi sai lệch khớp cắn là yếu tố góp phần.
Vật lý trị liệu: Bài tập vận động hàm, siêu âm, laser, nhiệt trị liệu hoặc các can thiệp phục hồi chức năng có thể hỗ trợ giảm đau và cải thiện vận động.
Can thiệp/phẫu thuật: Chỉ cân nhắc khi bệnh nặng, khóa hàm kéo dài, thoái hóa/viêm khớp rõ hoặc thất bại với phương pháp bảo tồn.
5. Khi nào cần đi khám?
Không phải mọi tiếng kêu ở khớp hàm đều nguy hiểm. Tuy nhiên, hãy đi khám nếu tiếng kêu đi kèm đau, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, hoặc các triệu chứng làm ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.
Khám sớm – điều trị đúng – giữ nụ cười và bữa ăn trọn vẹn.
