Các chuyên gia Viện Điện quang chẩn đoán và Can thiệp, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể âm thầm gây tổn thương xương, thận, hệ thần kinh và ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng sống của người bệnh.
Triệu chứng mơ hồ, dễ bị bỏ qua
U tuyến cận giáp (Parathyroid Adenoma) là nguyên nhân thường gặp nhất gây cường cận giáp nguyên phát. Bình thường, cơ thể có bốn tuyến cận giáp nhỏ nằm phía sau tuyến giáp, có chức năng tiết hormone PTH để điều hòa nồng độ canxi và phospho trong máu.
Hình ảnh u tuyến cận giáp trái được phát hiện tình cờ trên siêu âm ở BN nữ 28 tuổi mệt mỏi đi khám sức khỏe
Khi xuất hiện khối u, tuyến cận giáp tăng tiết hormone PTH quá mức, khiến canxi trong máu tăng kéo dài và gây ra hàng loạt rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, bệnh thường tiến triển âm thầm, triệu chứng không điển hình nên dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.
Ở hệ tiết niệu, người bệnh có thể bị sỏi thận tái phát nhiều lần, lắng đọng canxi tại nhu mô thận, lâu dần dẫn tới suy giảm chức năng thận, thậm chí suy thận mạn. Ở hệ xương khớp, tình trạng tăng canxi máu kéo dài làm giảm mật độ xương, gây loãng xương, đau nhức xương khớp và tăng nguy cơ gãy xương bệnh lý.
Một số trường hợp lại biểu hiện bằng các triệu chứng tiêu hóa như chán ăn, buồn nôn, táo bón kéo dài, viêm loét dạ dày – tá tràng hoặc viêm tụy cấp. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp tình trạng mệt mỏi, yếu cơ, mất ngủ, thay đổi cảm xúc, giảm tập trung hoặc suy giảm nhận thức nhẹ.
Theo các bác sĩ, không ít trường hợp chỉ được phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng hoặc tình cờ qua xét nghiệm máu trong quá trình khám sức khỏe định kỳ.
Phát hiện sớm nhờ xét nghiệm và công nghệ hiện đại
Hiện nay, u tuyến cận giáp có thể được phát hiện sớm ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng nhờ sự phối hợp giữa xét nghiệm sinh hóa và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại.
Hình ảnh u tuyến cận giáp trái trên cắt lớp vi tính 4D của BN nam 54 tuổi có tình trạng sỏi thận tái phát
Trong đó, xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng với hai dấu hiệu gợi ý điển hình là tăng canxi máu và tăng hormone PTH bất thường. Sau bước sàng lọc ban đầu, siêu âm vùng cổ thường được sử dụng để xác định vị trí, kích thước và đặc điểm tổn thương.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, một nữ bệnh nhân 28 tuổi đi khám sức khỏe vì mệt mỏi kéo dài đã tình cờ phát hiện u tuyến cận giáp trái qua siêu âm, dù trước đó gần như không có triệu chứng đặc hiệu.
Trong những trường hợp khó, đặc biệt khi khối u nhỏ hoặc nằm ở vị trí bất thường như trung thất, kỹ thuật xạ hình tuyến cận giáp bằng 99mTc-Sestamibi giúp định vị tổn thương với độ chính xác cao. Bên cạnh đó, chụp cắt lớp vi tính 4D hỗ trợ đánh giá chi tiết mối liên quan giữa khối u với hệ mạch máu và thần kinh vùng cổ, giúp bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị an toàn hơn.
Một nam bệnh nhân 54 tuổi bị sỏi thận tái phát nhiều lần cũng được phát hiện u tuyến cận giáp trái nhờ kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính 4D sau thời gian dài chưa tìm được nguyên nhân.
Đặc biệt, Bệnh viện Bạch Mai hiện đã triển khai kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính lượng tử thế hệ mới. Công nghệ này cho hình ảnh có độ phân giải cao, giảm liều tia xạ và lượng thuốc cản quang sử dụng, đồng thời hỗ trợ lập bản đồ iode để phát hiện các tổn thương nhỏ hoặc nằm ở vị trí khó nhận diện.
Các bác sĩ cho biết từng tiếp nhận một nữ bệnh nhân 46 tuổi tăng canxi máu kéo dài phụ thuộc PTH nhưng nhiều kỹ thuật chẩn đoán trước đó vẫn chưa xác định được tổn thương. Chỉ khi chụp cắt lớp vi tính lượng tử, khối u tuyến cận giáp nằm sát cực trên tuyến giáp mới được phát hiện nhờ bản đồ iode hỗ trợ phân biệt với mô tuyến giáp bình thường.
Điều trị hiệu quả nếu phát hiện đúng thời điểm
Theo các chuyên gia, mục tiêu điều trị là loại bỏ nguồn tiết hormone PTH bất thường, đưa nồng độ canxi máu trở về mức sinh lý và ngăn ngừa biến chứng lâu dài.
Máy cắt lớp vi tính lượng tử – Hệ thống máy móc hiện đại giúp phát hiện sớm u tuyến cận giáp
Hiện nay, phẫu thuật cắt u tuyến cận giáp vẫn là phương pháp điều trị triệt để và hiệu quả nhất. Xu hướng hiện đại là phẫu thuật xâm lấn tối thiểu với đường mổ nhỏ, định vị chính xác tổn thương, giúp người bệnh hồi phục nhanh và bảo đảm tính thẩm mỹ.
Trong một số trường hợp phù hợp, đốt u bằng sóng cao tần dưới hướng dẫn siêu âm cũng có thể được cân nhắc như giải pháp can thiệp ít xâm lấn cho người bệnh nguy cơ phẫu thuật cao hoặc không muốn phẫu thuật.
Sau điều trị, người bệnh cần được theo dõi chặt chẽ nồng độ canxi và PTH để phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là hội chứng “xương đói” sau mổ. Đồng thời, cần tuân thủ hướng dẫn bổ sung canxi, vitamin D, tái khám định kỳ, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và uống đủ nước để giảm nguy cơ tái phát sỏi thận.
Các bác sĩ khuyến cáo, người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như sỏi thận tái phát, đau nhức xương, mệt mỏi không rõ nguyên nhân hoặc tăng canxi máu bất thường. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp bảo tồn chức năng thận, bảo vệ hệ xương mà còn cải thiện đáng kể chất lượng sống cho người bệnh.
