Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS.BS Nguyễn Văn Dũng – Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới (Bệnh viện Bạch Mai) để làm rõ những vấn đề cộng đồng đặc biệt quan tâm.
PV: Thưa bác sĩ, vì sao viêm màng não do não mô cầu lại được gọi là “sát thủ 24 giờ”?
TS.BS Nguyễn Văn Dũng: Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, thường cư trú ở vùng hầu họng và lây qua đường giọt bắn. Bệnh dễ xuất hiện tại các khu vực đông người như doanh trại quân đội, ký túc xá, khu tập thể, trường học…
Tên gọi “sát thủ 24 giờ” xuất phát từ tốc độ tiến triển rất nhanh của bệnh. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, mệt mỏi, đau đầu giống cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, chỉ trong vài giờ, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, viêm màng não mủ và dẫn đến tử vong.
Nhiều trường hợp diễn biến nặng lên rất nhanh, không kịp xử trí nếu không được phát hiện sớm. Ngay cả khi qua khỏi, người bệnh vẫn có thể đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
PV: Dấu hiệu nào giúp nhận biết sớm căn bệnh nguy hiểm này?
TS.BS Nguyễn Văn Dũng: Ngoài các triệu chứng phổ biến như sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nôn, người bệnh cần đặc biệt lưu ý dấu hiệu ban xuất huyết (tử ban) – các nốt tím sẫm trên da, lan nhanh và không mất đi khi ấn. Đây là dấu hiệu rất đặc trưng của nhiễm não mô cầu.
Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình, chỉ là quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì hoặc co giật. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác.
PV: Những ai có nguy cơ cao mắc bệnh, thưa bác sĩ?
TS.BS Nguyễn Văn Dũng: Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao hơn ở:
Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi
Thanh thiếu niên sống trong môi trường đông đúc
Người có hệ miễn dịch suy giảm
Tỷ lệ người mang vi khuẩn không triệu chứng dao động từ 5-20%, cao nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên (23,7%). Đây là “ổ chứa” âm thầm nhưng nguy hiểm, có thể làm lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.
Các hành vi như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, đi bar/pub… làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Đáng lo ngại là người mang trùng thường không biết mình đang mang mầm bệnh.
Do lây qua đường hô hấp, bệnh có thể bùng phát nhanh trong cộng đồng nếu không được kiểm soát tốt.
PV: Nhiều phụ huynh cho rằng trẻ đã tiêm vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 là đủ, điều này có đúng không?
TS.BS Nguyễn Văn Dũng: Đây là một hiểu lầm phổ biến. Các vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 không phòng được não mô cầu. Vì vậy, trẻ vẫn cần tiêm bổ sung vắc xin đặc hiệu để được bảo vệ đầy đủ.
Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm B, A, C, Y, W là nguyên nhân gây bệnh phổ biến. Vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh.
Hiện có hai loại vắc xin quan trọng:
Bexsero (GSK – Ý): phòng nhóm B
Menactra (Sanofi – Mỹ): phòng các nhóm A, C, Y, W-135
Người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cần tiêm đầy đủ và phối hợp các loại vắc xin theo khuyến cáo để tạo miễn dịch bảo vệ toàn diện.
PV: Bác sĩ có khuyến nghị gì đối với người dân?
TS.BS Nguyễn Văn Dũng: Người dân không nên chủ quan trước một bệnh tuy không phổ biến nhưng rất nguy hiểm.
Đối với cộng đồng:
Không chủ quan với các triệu chứng sốt cao, đau đầu, đặc biệt khi kèm ban xuất huyết
Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ, không tự điều trị tại nhà
Tiêm phòng đầy đủ vắc xin não mô cầu theo khuyến cáo
Giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi cần thiết, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh
Đối với trẻ nhỏ – nhóm nguy cơ cao:
Theo dõi sát các biểu hiện bất thường như quấy khóc, bỏ bú, ngủ li bì
Đưa trẻ đi khám ngay khi sốt cao không rõ nguyên nhân
Tiêm phòng đúng lịch, đủ liều
Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dịch
Tăng cường dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng
Não mô cầu là bệnh không phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm. Chỉ cần chậm trễ vài giờ, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Chủ động tiêm phòng và nhận biết sớm dấu hiệu là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình.
|
📍 Đơn vị Tư vấn và Tiêm chủng Vắc-xin, Bệnh viện Bạch Mai Địa chỉ: Tầng 1, Tòa nhà F, số 78 Giải Phóng, Hà Nội Hotline: 0384.190.019 👉 Chủ động phòng bệnh hôm nay chính là cách bảo vệ sự sống ngày mai. |
